เมื่อเกิดอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล หรือปวดศีรษะ เรามักสรุปเอาเองว่าน่าจะเป็นอาการของไข้หวัดหรือภูมิแพ้ธรรมดา แต่คุณรู้หรือไม่ว่า อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะที่ซ่อนเร้นและร้ายแรงกว่านั้น นั่นคือ “ไซนัสอักเสบ“
บทความนี้เราเลยจะพาคุณไปทำความรู้จักและทำความเข้าใจว่าไซนัสอักเสบคืออะไร ? อาการแบบไหนคือสัญญาณที่ต้องจับตาดูเป็นพิเศษ ? และที่สำคัญที่สุด คือ วิธีการดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาลุกลามจนกลายเป็นโรคเรื้อรังที่รักษาหายยาก
ไซนัสอักเสบ คืออะไร ?
ไซนัสอักเสบ คือ การอักเสบของโพรงอากาศ (ไซนัส) ที่อยู่รอบจมูก ซึ่งอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การติดเชื้อ (แบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อรา) หรือไม่ใช่การติดเชื้อ แต่โดยทั่วไปแล้ว เมื่อพูดถึงไซนัสอักเสบมักจะหมายถึงการอักเสบที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเป็นหลักนั่นเอง
อาการของไซนัสอักเสบ
ไซนัสอักเสบ อาการมักเริ่มต้นจากการมีน้ำมูกไหล คัดจมูก เสมหะลงคอ บางครั้งอาจมีสีเหลืองหรือเขียวร่วมด้วย และผู้ป่วยอาจรู้สึกปวดหรือแน่นบริเวณใบหน้า โดยเฉพาะรอบดวงตา หน้าผาก และแก้ม ซึ่งอาการปวดนี้มักแย่ลงเมื่อก้มศีรษะหรือต้องออกแรง
นอกจากนี้ยังอาจมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดศีรษะ ปวดฟัน ไอ เจ็บคอ หรือมีไข้ต่ำๆ และรับรู้กลิ่นได้ลดลง ซึ่งหากอาการเหล่านี้เป็นต่อเนื่องยาวนานเกิน 10-12 สัปดาห์ อาจบ่งชี้ถึงภาวะไซนัสอักเสบเรื้อรังที่จำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยและการรักษาอย่างเหมาะสมจากแพทย์ เพื่อบรรเทาและป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่อไป
วิธีดูแลและบรรเทาอาการเบื้องต้นของไซนัสอักเสบให้หายใจโล่งสบาย
ไซนัสอักเสบ เป็นภาวะที่โพรงอากาศ (ไซนัส) ที่อยู่รอบจมูกเกิดการอักเสบ ทำให้มีอาการคัดจมูก น้ำมูกไหลลงคอ และปวดแน่นบริเวณใบหน้า ซึ่งหากไม่ดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ อาจนำไปสู่ภาวะเรื้อรังได้ ฉะนั้น การดูแลตนเองเบื้องต้นอย่างถูกวิธีจึงเป็นกุญแจสำคัญในการบรรเทาอาการและเร่งกระบวนการฟื้นตัวของร่างกาย ให้คุณกลับมาหายใจได้สะดวกอีกครั้ง
1. ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเป็นวิธีการทำความสะอาดโพรงจมูกและไซนัสที่อักเสบ เพราะจะช่วยชะล้างน้ำมูกที่เหนียวข้น สารก่อภูมิแพ้ หรือสิ่งระคายเคืองต่างๆ ที่สะสมอยู่ในโพรงจมูกออกมา ทำให้เยื่อบุจมูกยุบลงได้ตามธรรมชาติ อีกทั้ง ยังเปรียบเสมือนขั้นตอนเตรียมความพร้อมก่อนการใช้ยาพ่นจมูก เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้เต็มที่และทั่วถึงมากยิ่งขึ้น
2. ใช้ยาพ่นจมูกจำพวกสเตียรอยด์
ยาพ่นจมูกที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์เป็นอีกทางเลือกที่สำคัญในการรักษาไซนัสอักเสบ เนื่องจากยาชนิดนี้มีฤทธิ์ในการลดการอักเสบและลดอาการบวมของเยื่อบุจมูก เมื่อเยื่อบุบวมลดลง ช่องทางระบายอากาศในไซนัสก็จะเปิดกว้างขึ้น ทำให้น้ำมูกที่คั่งค้างสามารถไหลออกมาได้สะดวก ซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการคัดจมูกและปวดบริเวณใบหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ใช้ยาบรรเทาอาการคัดจมูก
ยาบรรเทาอาการคัดจมูก เป็นยาที่ทำงานโดยการทำให้หลอดเลือดในเยื่อบุจมูกหดตัวอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เยื่อบุที่บวมลดลงและอาการคัดจมูกดีขึ้นอย่างฉับพลัน ซึ่งยาประเภทนี้มีทั้งรูปแบบรับประทานและแบบพ่นจมูก ทำให้ผู้ป่วยหายใจสะดวกขึ้นทันที แต่ข้อควรระวัง คือ ไม่ควรใช้ยาชนิดนี้เป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้อาการคัดจมูกกลับมาและรุนแรงขึ้นได้
4. ยาภูมิแพ้เพื่อบรรเทาอาการไซนัสอักเสบกำเริบจากภาวะภูมิแพ้
ในหลายกรณี ไซนัสอักเสบมักมีความเกี่ยวข้องหรือถูกกระตุ้นให้กำเริบจากภาวะภูมิแพ้ โดยเฉพาะภูมิแพ้ที่จมูก ดังนั้น การใช้ยาแก้แพ้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาเพื่อควบคุมอาการภูมิแพ้ที่ต้นเหตุ ยาเหล่านี้ช่วยลดอาการน้ำมูกไหล จาม และอาการคัน ซึ่งเป็นปฏิกิริยาของร่างกายต่อสารก่อภูมิแพ้ เมื่ออาการภูมิแพ้ลดลง การอักเสบและอาการบวมของเยื่อบุในโพรงไซนัสก็มักจะทุเลาลงตามไปด้วย ทำให้การจัดการกับอาการไซนัสอักเสบเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
5. ยาแก้ปวด
สำหรับผู้ที่มีอาการไซนัสอักเสบในระยะเริ่มแรกหรือมีอาการไม่รุนแรง การใช้ยาแก้ปวดที่หาซื้อได้ทั่วไป (เช่น พาราเซตามอล หรือไอบูโพรเฟน) ถือเป็นวิธีการบรรเทาอาการปวดศีรษะ ปวดใบหน้า หรือปวดบริเวณรอบดวงตาที่เกิดจากการอักเสบและแรงดันในโพรงไซนัสได้อย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็ว
คำถามพบบ่อย (FAQ)
| จะรู้ได้ไงว่าเราเป็นไซนัส ? | ไข้หวัดทั่วไปจะหายได้เองภายใน 7-10 วัน แต่หากอาการยังคงอยู่เกิน 10 วัน และมีสัญญาณบ่งชี้ว่าอาจเป็นไซนัสอักเสบ เช่น คัดจมูก, ปวดบริเวณใบหน้า (ไซนัส) และมีน้ำมูกหรือเสมหะข้น ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูอาการ |
| ไซนัสอักเสบ หายเองได้ไหม ? | ส่วนใหญ่แล้วโรคไซนัสอักเสบเฉียบพลันมักหายได้เอง ไม่จำเป็นต้องพบแพทย์ แต่หากมีอาการดังต่อไปนี้ควรมาพบแพทย์ทันที ! มีอาการติดต่อกันมากกว่าหนึ่งสัปดาห์อาการแย่ลงหลังจากที่ดูเหมือนจะดีขึ้นมีไข้เป็นระยะเวลานานมีประวัติเป็นโรคไซนัสอักเสบเฉียบพลันหรือโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังมาก่อน |
| ภูมิแพ้กับไซนัสต่างกันยังไง ? | ภูมิแพ้อากาศและไซนัสอักเสบมีความเกี่ยวข้องกัน แต่มีสาเหตุหลักต่างกัน ภูมิแพ้อากาศ เกิดขึ้นเมื่อเยื่อบุจมูกอักเสบจากการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ และหากปล่อยทิ้งไว้ก็อาจนำไปสู่การอักเสบในโพรงไซนัสได้ ส่วนไซนัสอักเสบ มักมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ซึ่งทำให้โพรงไซนัสบวมและอักเสบ จนเกิดการคั่งของน้ำมูกและไม่สามารถระบายออกไปได้ตามปกติ |
บทสรุป
จะเห็นได้ว่าการดูแลสุขภาพระบบทางเดินหายใจอย่างสม่ำเสมอ และการปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงทีตั้งแต่เริ่มมีอาการ จะช่วยป้องกันไม่ให้ไซนัสอักเสบเฉียบพลันกลายเป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังที่รักษาได้ยากและซับซ้อนกว่ามาก
ซึ่งการผสมผสานระหว่างการดูแลตนเองอย่างดีกับการวินิจฉัยและการรักษาจากผู้เชี่ยวชาญนี้ จะเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้คุณหายขาดจากความทรมานและกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างเต็มที่
ขอบคุณข้อมูลจาก :
โรงพยาบาลกรุงเทพ,
โรงพยาบาลเมดพาร์ค,
โรงพยาบาลพญาไท,
ร้านยา เอ็กซ์ต้า พลัส
